РЭКАМЕНДАЦЫІ І САВЕТЫ ДЛЯ ВУЧНЯЎ
Ці запоўненыя ўсе пункты ў раздзеле "пра сябе" на тваёй старонцы ў сацыяльнай сетцы? Як часта ты ставіш геаметкі, публікуючы сторыз у Instagram? Ці адчуеш ты сябе ніякавата, калі бацькі ўбачаць ролікі, якія ты здымаеш у TikTok? Ці ведаеш ты, хто менавіта праглядае тваю старонку ў Vk?
Яшчэ нядаўна нядобразычліўцам і ашуканцам даводзілася ісці на неймаверныя хітрасці для таго., каб атрымаць інфармацыю аб будучай ахвяры злачынства. Сёння мы выдатна палягчаем ім жыццё, добраахвотна распаўсюджваючы дадзеныя аб сабе на прасторах інтэрнэту і ў сацыяльных сетках.
У рэальным жыцці мы не гатовы дзяліцца нумарам тэлефона з першым сустрэчным., але папросту размяшчаем яго на бачным месцы ў сваім акаўнце. Нельга легкадумна публікаваць асабістыя дадзеныя, бо ніколі не ведаеш, хто і як імі скарыстаецца. Перад табой спіс інфармацыі, якую не варта выкладваць у Інтэрнэт:
- Інфармацыя аб месцы жыхарства, вучобы, адпачынку, працы і да т.п.
Пакідаючы ў сацыяльных сетках хатні адрас ці нават намёкі на яго, ты рызыкуеш стаць ахвярай рабавання ці махлярства. Часам злачынцам дастаткова заўважыць адрасную таблічку, выпадкова якая патрапіла на фотаздымак, або выгляд з акна для таго, каб атрымаць дадзеныя аб тым, дзе пражываеш ты і твая сям'я.
Будзь асцярожны з геаметкамі. Гэта не толькі прамая спасылка на твой адрас, але і спосаб даведацца твае звычкі, маршруты перамяшчэння, інфармацыю аб тым, дзе і калі ты бываеш.
- Нумар мабільнага тэлефона.
Самае бяскрыўднае, чым пагражае публікацыя асабістага нумара тэлефона ў сацыяльнай сетцы, - гэта бясконцы струмень спам-званкоў і паведамленняў. Часта менавіта да нумара тэлефона прывязаны акаўнты ў сацыяльных сетках., электронная пошта, асабісты кабінет у дадатках і інш. Каб пазбегнуць уцечкі і страты важных персанальных дадзеных і не сутыкнуцца са званкамі ад старонніх ці непрыемных людзей, не ўказвай або хавай свой нумар тэлефона ў інтэрнэце. Калі публікацыя тэлефона неабходна (напрыклад, пры рэгістрацыі ці ў рэкламных мэтах), выкарыстоўвай асобны нумар, які не будзе звязаны з тваёй асабістай інфармацыяй.
- Адрес электронной почты.
Как правило, пры рэгістрацыі ў сацыяльнай сетцы або на сайце ты "прывязваеш" свой рахунак да электроннай пошты. Завалодаўшы тваёй паштовай скрыняй, ашуканцы аўтаматычна атрымаюць доступ і да іншых асабістых дадзеных. Не пакідай адрас асабістай электроннай пошты адкрытым для ўсіх у сацыяльных сетках, выкарыстоўвай яго толькі на правераных сайтах, завядзі асобную скрыню для інтэрнэт-крам, забаўляльных сэрвісаў, падпісак на прыкладанні і да т.п.
- Паролі, адказы на кантрольныя пытанні для атрымання доступу акаўнтам у сацыяльных сетках.
Выбіраючы пароль ад акаўнта, паклапаціся пра тое, каб ашуканцы не маглі падабраць яго, грунтуючыся на інфармацыі на тваёй старонцы. Паведамляць свае паролі нават самым блізкім сябрам, захоўваць фатаграфіі з дадзенымі для ўваходу ў сацыяльныя сеткі "ў воблаку", записывать их на видных местах – плохая идея.
- Фотографии документов.
Речь идёт не только о паспорте (даже если ты там очень хорошо вышел (-ла) на снимке), но и о фотографиях билетов на мероприятия и транспорт, виз.
- Данные и фотографии банковских карт.
Никогда не используй банковские карты (в том числе их данные) родителей и родственников без их ведома. При необходимости совершения покупок в интернете, оплаты подписок или других услуг, договорись с родителями о порядке использования их карты.
Лучший способ обезопасить себя – завести отдельную карту для онлайн-покупок и оплат и переводить на неё деньги по мере необходимости. Если такой возможности нет, постарайcя не хранить на карте, данные которой ты используешь в интернете, крупные суммы денег, а также подключить смс-оповещение о списании средств со счёта. Не вводи данные своей карты на сайтах, которым ты не доверяешь.
- Личные и откровенные фотографии.
Фотографии, которые попали в интернет, уже нельзя удалить оттуда навсегда (даже если ты удалил их со всех устройств, на которые они попали). Добавляя новую фотографию на свою страницу, оцени последствия её публикации. Некоторые фотографии лучше оставить для личного архива. Даже если такие фотографии защищены настройками приватности и доступны только тебе, существует риск взлома аккаунта.
- Информация, которую ты постеснялся бы сообщить окружающим при непосредственном общении.
Ты не знаешь, кто может зайти на твою страничку. Будь готов, что твои посты и фотографии увидят не только друзья, но и родственники, одноклассники, настаўніка. Внимательно следи за тем, что ты публикуешь, лайкаешь, комментируешь и репостишь.
Не сообщай никакой конфиденциальной или личной информации незнакомым или малознакомым людям в интернете. Если ты получил письмо от знакомого или близкого с неожиданным содержанием, свяжись с ним другим способом (напрыклад, па тэлефоне), прежде чем принимать какие-либо решения. Успокойся, подумай и проверь информацию, прежде чем вводить персональные данные, переводить деньги или скачивать неизвестные файлы.
По материалам сайта http://rcpp.by/
(Республиканский центр психологической помощи)
падрыхтавала Бабкова А.Г., педагог сацыяльны
